Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ

Ὁ Ἀλέξανδρος Παπαναστασίου (1876-1936) ὑπῆρξε διανοούμενος καὶ πολιτικὸς καὶ ἀναδείχθηκε σὲ μία ἀπὸ τὶς κορυφαῖες πολιτικὲς φυσιογνωμίες τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς Ἑλλάδας τοῦ 20οῦ αἰώνα. Σπούδασε νομικὰ καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες στὴν Ἀθήνα καὶ φιλοσοφία στὴν Χαϊδελβέργη. Τὸ 1907 συμμετεῖχε στὴν ἵδρυση τῆς «Κοινωνιολογικῆς Ἑταιρείας» ὡς ὀργανισμοῦ νεαρῶν ἐπιστημόνων («Ὁμάδα τῶν Κοινωνιολόγων»), μὲ σκοπὸ τὴν παραγωγὴ μελετῶν γιὰ τὸν ἐκσυγχρονισμὸ τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας καὶ τὴν ἀντιμετώπιση τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ. Τὸ 1910 εἰσέρχεται στὸν πολιτικὸ στίβο, ἐκλέγεται βουλευτὴς καὶ πρωτοστατεῖ στὸν ἀγώνα γιὰ τὴν ἀπαλλοτρίωση τῶν τσιφλικιῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τὴν ἀπόδοσή τους στοὺς ἀκτήμονες καὶ μικροκαλλιεργητές. Συμμετέχει στὴν ἵδρυση τοῦ «Ἐκπαιδευτικοῦ Ὁμίλου» τὸ 1910, μὲ σκοπὸ τὴν ἀναμόρφωση τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος καὶ τὴν καθιέρωση τῆς διδασκαλίας τῆς δημοτικῆς γλώσσας. Πολεμᾶ ὡς ἐθελοντὴς στοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους, ἐντάσσεται στὴν φιλελεύθερη παράταξη τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ποὺ ἐξέφραζε τὸν ἀστικὸ ἐκσυγχρονισμὸ τῆς χώρας καὶ τὸν δυναμικὸ ἀλυτρωτικὸ ἐθνικισμό, συμμετέχει στὸ Κίνημα τῆς Ἐθνικῆς Ἄμυνας τὸ 1916 καὶ ἀναδεικνύεται σὲ ἡγέτη τοῦ ριζοσπαστικοῦ δημοκρατικοῦ χώρου. Ἐξελέγη πολλὲς φορὲς βουλευτής, διετέλεσε ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν, Ἐσωτερικῶν καὶ Περιθάλψεως σὲ κυβερνήσεις τοῦ Βενιζέλου καὶ ὑπῆρξε δύο φορὲς πρωθυπουργός. Τὸ 1922 δημοσίευσε τό «Δημοκρατικὸ Μανιφέστο», μὲ τὸ ὁποῖο κατήγγειλε τὴν καταστροφικὴ πολιτικὴ τῶν φιλοβασιλικῶν κυβερνήσεων στὴν Μικρασιατικὴ Ἐκστρατεία, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν φυλάκισή του. Τὸ 1923 ἱδρύει τὸ κόμμα τῆς «Δημοκρατικῆς Ἕνωσης» καὶ τὸ ἴδιο ἔτος τὴν ἡμερήσια ἐφημερίδα «Δημοκρατία», στὴν ὁποία ὑπῆρξε ὁ κύριος ἀρθρογράφος. Τὸ 1926 τὸ κόμμα μετονομάστηκε σέ «Ἐργατο-Αγροτικὸ Κόμμα». Τὸ 1924 ὡς πρωθυπουργὸς ὑπῆρξε ὁ ἱδρυτὴς τῆς Ἀβασίλευτης Δημοκρατίας στὴν Ἑλλάδα (Β΄ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία), ποὺ ἐγκαθιδρύθηκε μὲ τὸ ἱστορικὸ ψήφισμα τῆς 25ης Μαρτίου τῆς Δ΄ Συντακτικῆς Συνέλευσης, τὸ ὁποῖο ἐνέκρινε ὁ ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὸ δημοψήφισμα τῆς 13ης Ἀπριλ