ΣΚΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ

ο παρόν βιβλίο αποτελείται από δύο μέρη, καθένα με τον δικό του στόχο και χαρακτήρα. Κοινό τους στοιχείο είναι η μορφή του φιλοσοφικού διαλόγου –ανάμεσα στον Νικήτα (πατέρα) και τη Χρυσήλια (κόρη). Η Φιλοσοφία, εδώ, δεν παρουσιάζεται ως κάτι δυσπρόσιτο, αλλά ως συζήτηση που θα μπορούσε να ξεκινήσει ένα απόγευμα στο σπίτι, ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που προσπαθούν να καταλάβουν λίγο καλύτερα τον κόσμο και τον εαυτό τους. Στο Μέρος Α΄, ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με ορισμένα από τα βασικά ερωτήματα της Φιλοσοφίας, παρουσιασμένα με τρόπο απλό και κατανοητό. Δεν πρόκειται για θεωρητική διδασκαλία, αλλά για μια πρόσκληση να σταθούμε για λίγο μαζί απέναντι σε ερωτήματα που συνήθως προσπερνούμε. Φυσικά, οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν είναι εύκολες· κι ίσως να μην υπάρχουν οριστικές απαντήσεις. Αρκεί όμως να σταθούμε λίγο απέναντί τους −να τις σκεφτούμε, να τις συζητήσουμε− το οποίο σημαίνει… να φιλοσοφήσουμε. Οι διάλογοι του πρώτου μέρους εστιάζουν κυρίως σε δύο μεγάλα πεδία της φιλοσοφίας: τη Μεταφυσική και τη Γνωσιολογία. Η Μεταφυσική ασχολείται με τα πιο θεμελιώδη ερωτήματα για την ύπαρξη και τη δομή της πραγματικότητας: Τι υπάρχει στον κόσμο; Υπάρχουν μόνο επιμέρους πράγματα –όπως άνθρωποι, δέντρα, άστρα ή ηλεκτρόνια– ή και γενικές οντότητες, όπως οι ιδιότητες και οι σχέσεις που φαίνεται να μοιράζονται αυτά τα πράγματα; Και πέρα απ’ όλα αυτά, υπάρχει άραγε μια υπερβατική πραγματικότητα, κάτι που δεν υποπίπτει στις αισθήσεις, αλλά θεμελιώνει ό,τι μπορούμε να γνωρίσουμε; Μήπως πίσω από τον κόσμο που αντιλαμβανόμαστε υπάρχει ένα βαθύτερο επίπεδο –αυτό που οι φιλόσοφοι άλλοτε ονόμασαν «ὄντως ὄν» ή «πράγματα καθ’ αυτά»– το οποίο παραμένει αόρατο, αλλά ίσως αναγκαίο για να υπάρξει ορατός κόσμος; Τι είναι ο χώρος και ο χρόνος –απόλυτες οντότητες ή κατηγορίες της νόησης; Είναι η πραγματικότητα πλήρως προκαθορισμένη ή υπάρχει ουσιαστική ελευθερία; Ποια είναι η φύση της αιτιότητας και τι ακριβώς εννοούμε όταν λέμε ότι το γεγονός Α «προκαλεί» το γεγονός Β;