ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ ΤΩΝ ΕΓΚΑΡΩΝ ΝΑΞΟΥ ΟΨΕΙΣ ΜΙΚΡΟΪΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ

Στον τόμο περιλαμβάνονται, αναδιαρθρωμένες και συμπληρωμένες, δεκατρείς μελέτες του συγγραφέα για τα δύο χωριά του Κάμπου των Εγκαρών Νάξου, τις Εγκαρές (πρώην Μυτριά) και τη Γαλήνη (πρώην Άχαψη), δημοσιευμένες κατά καιρούς αυτοτελώς ή σε ναξιακά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων. Εξετάζονται ποικίλες πολιτισμικές όψεις της ζωής των γεωργικών αυτών κοινοτήτων και της διαδρομής τους στο χρόνο, με ιστορική, ανθρωπολογική και λαογραφική οπτική, μέσω επιτόπιας, αρχειακής και βιβλιογραφικής έρευνας, συνεντεύξεων, συμμετοχικής παρατήρησης και φωτογράφησης. Ειδικότερα, διερευνώνται θέματα όπως: - τα ονοματολογικά στοιχεία των οικισμών και οι παρετυμολογίες τους, οι συναφείς αιτιολογικές παραδόσεις, τα παλαιά ελαιοτριβεία και οι μεταξύ των δύο όμορων χωριών του Κάμπου αντιθέσεις ως στοιχείο τοπικής ταυτότητας - ο γεωργικός χαρακτήρας των οικισμών, η μορφή και η δομή του αγροτικού τοπίου, η άρδευση των περιβολιών και ο τρόπος διανομής των νερών, τα τοπωνύμια του Κάμπου και περιβόλια με ειδικό ενδιαφέρον -οι δύο συμπληρωματικοί οικισμοί της περιφέρειας (Μέσα Γειτονιά και Λαγκάδα), με τα χαρακτηριστικά τους τοπόσημα, τις εκκλησίες τους και τους εφτά μεσαιωνικούς νερόμυλους (αρχιτεκτονική μορφή, λειτουργία της υδροκίνησης, ιστορική διαδρομή) - η οικονομική ζωή και δραστηριότητα της πρώην Άχαψης, κατά τον περασμένο αιώνα (μαγαζιά, πλανόδιοι μικροπωλητές, επαγγελματικές ασχολίες των κατοίκων, μάντρες ζώων και τυροκομεία στο χωριό, η διαδικασία παρασκευής των τυριών και η συγκρότηση της τοπικής ταυτότητας εκ του επαγγέλματος) - η δομή και η οργάνωση του δημόσιου και του ιερού χώρου των δύο οικισμών, με εστίαση στο δομημένο χώρο, τους πόλους κοινωνικής και θρησκευτικής συνοχής, τις εκκλησίες και τα ξωκλήσια, τα πανηγύρια και τις λιτανείες, τους προστάτες αγίους, τις λαϊκές παραδόσεις, τη χωροταξία της ιερότητας, τη θρησκευτική συμπεριφορά - η μελέτη του ιερού χώρου (ειδικότερη και εκτενέστερη) δύο ιδιαίτερα σημαντικών εκκλησιών, του σπηλαιώδους μονυδρίου της Αγίας Γέννησης (παλαιότερα Παναγίας Καλορίτισσας), ανακαινισμένου το 1655, και της βυζαντινής εκκλησίας της Παναγίας Ατταλειώτισσας (9ος-10ος αι.)· επίσης του καστρομονάστηρου της Παναγίας Υψηλοτέρας (Υψηλής), ιδρυμένου στις αρχές του 17ου αιώνα - ο νέος ναός της Παναγίας Εγκαρίτισσας, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το δίπολο ταυτότητας-ετερότητας μεταξύ δύο όμορων κοινοτήτων, με κύριο εκφραστή ενότητας και υπεροχής την ενοριακή εκκλησία - το ημιυπαίθριο εργαστήρι γλυπτικής του αυτοδίδακτου μαρμαρά Χρήστου Μπουλαξή - οι οικογένειες των Εγκαρών και της Γαλήνης στο α' μισό του 20ού αιώνα, με πληροφορίες για την κατανομή επωνύμων και επαγγελμάτων και για την ενοριακή συγκρότηση· και - γενεαλογική έρευνα για την πατρική οικογένεια του συγγραφέα, την οικογένεια Φλωράκη των Εγκαρών Νάξου, από τα τέλη του 18ου αιώνα και εξής, προσέγγιση που εκκινεί από το προσωπικό εκτείνεται όμως στο συλλογικό, αναδεικνύοντας όψεις συλλογικής κοσμοθεωρίας και κοινωνικής συμπεριφοράς. Εκτενής βιβλιογραφία και μεγάλος αριθμός φωτογραφιών τεκμηριώνουν τον τόμο.